Υπάρχει μια κατηγορία συμπολιτών μας που, μπροστά στην έκδοση των νέων ταυτοτήτων, αποφάσισε να δώσει τη δική της επική μάχη απέναντι στο σύστημα. Όχι με προσφυγές, όχι με τεκμηριωμένο δημόσιο διάλογο, ούτε καν με μια σοβαρή πολιτική διαφωνία. Με διαβατήριο.
Τις τελευταίες ημέρες, πολίτες σπεύδουν να εκδώσουν ή να ανανεώσουν διαβατήρια πριν από τις 3 Αυγούστου, θεωρώντας ότι έτσι θα μπορέσουν να αποφύγουν για χρόνια τη νέα ταυτότητα.
Η λογική είναι περίπου η εξής: «Θα βγάλω τώρα διαβατήριο δεκαετούς διάρκειας και δεν θα χρειαστώ τη νέα ταυτότητα».
Έξυπνο σχέδιο, με μία μόνο μικρή λεπτομέρεια: το διαβατήριο δεν καταργεί την ταυτότητα.
Είναι διαφορετικό δημόσιο έγγραφο, εξυπηρετεί κυρίως τις μετακινήσεις στο εξωτερικό και δεν αποτελεί κάποιο μαγικό καταφύγιο από όλες τις υπόλοιπες υποχρεώσεις ταυτοποίησης του πολίτη.
Η Ελληνική Αστυνομία έχει ανακοινώσει ότι οι παλαιού τύπου ταυτότητες γίνονται δεκτές για την έκδοση διαβατηρίου μέχρι τις 2 Αυγούστου 2026, εφόσον βρίσκονται σε καλή κατάσταση και επιτρέπουν την ασφαλή εξακρίβωση της ταυτότητας του κατόχου.
Από τις 3 Αυγούστου 2026, για την έκδοση ελληνικού διαβατηρίου σε πολίτες άνω των 12 ετών απαιτείται υποχρεωτικά η επίδειξη δελτίου ταυτότητας νέου τύπου.
Κάποιοι, λοιπόν, έτρεξαν να προλάβουν την ημερομηνία.
Πλήρωσαν παράβολα, έβγαλαν φωτογραφίες, περίμεναν σε ουρές και κινητοποίησαν ολόκληρο τον κρατικό μηχανισμό, όχι επειδή σχεδιάζουν κάποιο ταξίδι, αλλά επειδή πιστεύουν ότι με ένα μπλε βιβλιαράκι θα νικήσουν την τεχνολογία, την Ευρωπαϊκή Ένωση και πιθανότατα τη Νέα Τάξη Πραγμάτων μαζί.
Δεν είναι βέβαιο αν ετοιμάζονται να ταξιδέψουν μέχρι τη Νέα Υόρκη. Σίγουρα, πάντως, ταξίδεψαν ήδη αρκετά μακριά από την κοινή λογική.
Ο φόβος ντυμένος «αντίσταση»
Πίσω από αυτή την κίνηση δεν βρίσκεται πάντα μια απλή πρακτική επιλογή. Συχνά βρίσκεται ο φόβος που έχει καλλιεργηθεί γύρω από τις νέες ταυτότητες.
Τσιπάκια, παρακολούθηση, «φακέλωμα», θρησκευτικοί συμβολισμοί και θεωρίες για απόλυτο έλεγχο του πολίτη συνθέτουν ένα γνώριμο μωσαϊκό παραπληροφόρησης.
Το παράδοξο είναι ότι πολλοί από όσους φοβούνται ότι η νέα ταυτότητα θα τους παρακολουθεί, κυκλοφορούν ήδη με ένα κινητό τηλέφωνο που καταγράφει τη θέση τους, τις αναζητήσεις τους, τις αγορές τους και πιθανότατα πόση ώρα κοίταξαν μια διαφήμιση για καφετιέρα.
Έχουν λογαριασμούς στο Facebook, ανεβάζουν κάθε Κυριακή πού βρίσκονται, χρησιμοποιούν τραπεζικές εφαρμογές και παραγγέλνουν φαγητό δίνοντας όνομα, τηλέφωνο και ακριβή διεύθυνση.
Το πρόβλημά τους, όμως, είναι η ταυτότητα.
Όχι το κινητό που γνωρίζει πότε ξυπνούν, πού εργάζονται και ποιον επισκέφθηκαν. Το πλαστικό δελτίο είναι ο μεγάλος εχθρός της ελευθερίας.
Μια ακριβή παράκαμψη που δεν οδηγεί πουθενά
Το ελληνικό διαβατήριο για τους ενήλικες έχει δεκαετή διάρκεια. Αυτό σημαίνει ότι κάποιος που το εκδίδει τώρα θα μπορεί να το χρησιμοποιεί μέχρι τη λήξη του.
Δεν σημαίνει, όμως, ότι εξαιρείται από κάθε μελλοντική απαίτηση κατοχής ή χρήσης νέου δελτίου ταυτότητας.
Ούτε σημαίνει ότι το κράτος θα σταματήσει να εκσυγχρονίζει τα έγγραφά του επειδή ορισμένοι πολίτες βρήκαν ένα προσωρινό διοικητικό παράθυρο.
Στην πραγματικότητα, η έκδοση διαβατηρίου απλώς μεταθέτει για κάποιους ανθρώπους τη στιγμή που θα χρειαστεί να αντιμετωπίσουν αυτό που προσπαθούν να αποφύγουν.
Δεν πρόκειται για αντίσταση.
Πρόκειται για αναβολή με παράβολο.
Η καχυποψία δεν είναι πάντα κριτική σκέψη
Η δυσπιστία απέναντι στο κράτος δεν είναι παράλογη. Οι θεσμοί οφείλουν να εξηγούν με σαφήνεια πώς προστατεύονται τα προσωπικά δεδομένα, ποια στοιχεία αποθηκεύονται και ποιος έχει πρόσβαση σε αυτά.
Ο πολίτης έχει κάθε δικαίωμα να ζητά απαντήσεις.
Άλλο όμως η απαίτηση για διαφάνεια και άλλο η πεποίθηση ότι κάθε τεχνολογική αλλαγή αποτελεί συνωμοσία.
Η κριτική σκέψη δεν είναι να απορρίπτεις αυτομάτως ό,τι είναι καινούργιο. Είναι να ελέγχεις τα πραγματικά δεδομένα, να ζητάς αποδείξεις και να διαχωρίζεις μια βάσιμη ανησυχία από έναν ισχυρισμό που κυκλοφόρησε σε ένα βίντεο με κεφαλαία γράμματα και δραματική μουσική.
Η άποψη του VOLITICS
Η εικόνα πολιτών που σπεύδουν να εκδώσουν διαβατήριο για να αποφύγουν τη νέα ταυτότητα θα ήταν απλώς κωμική, αν δεν αποκάλυπτε ένα βαθύτερο πρόβλημα.
Την ευκολία με την οποία η παραπληροφόρηση μετατρέπεται σε μαζική συμπεριφορά.
Κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να εμπιστεύεται τυφλά το κράτος. Είναι όμως παράλογο να αντιμετωπίζει κάθε επίσημο έγγραφο σαν όργανο παγκόσμιας συνωμοσίας, ενώ ταυτόχρονα παραδίδει καθημερινά τα προσωπικά του δεδομένα σε δεκάδες ιδιωτικές εφαρμογές χωρίς να διαβάζει ούτε την πρώτη γραμμή των όρων χρήσης.
Το διαβατήριο δεν είναι μανδύας αορατότητας.
Δεν διαγράφει την ύπαρξη της νέας ταυτότητας ούτε δημιουργεί μια παράλληλη Δημοκρατία για όσους δεν θέλουν να την παραλάβουν.
Απλώς αποδεικνύει ότι στην Ελλάδα, όταν δεν μπορούμε να αποφύγουμε την πραγματικότητα, προσπαθούμε τουλάχιστον να της κλείσουμε ραντεβού για δέκα χρόνια αργότερα.
ΣΧΟΛΙΑ