Και κάπου εδώ γεννάται το αυτονόητο ερώτημα: μπορεί ένα πρόγραμμα να ονομάζεται «Τουρισμός για Όλους», όταν τελικά δεν αφορά όλους όσοι πληρούν τα κριτήρια, αλλά μόνο εκείνους που θα σταθούν τυχεροί;
Όταν η κοινωνική ανάγκη μπαίνει στην κληρωτίδα
Η κλήρωση μπορεί να θεωρείται διαφανής ως διαδικασία. Δεν είναι όμως κοινωνικό κριτήριο. Δεν εξετάζει ποιος έχει μεγαλύτερη ανάγκη, ποιος δεν έχει κάνει διακοπές εδώ και χρόνια, ποια οικογένεια αδυνατεί να καλύψει ακόμη και τα βασικά έξοδα μετακίνησης ή ποιος άνθρωπος με αναπηρία χρειάζεται περισσότερο μια περίοδο ξεκούρασης.
Αντιμετωπίζει την ανάγκη ως αριθμό συμμετοχής.
Ένας γονέας που μεγαλώνει μόνος του ένα παιδί μπορεί να πληροί όλα τα εισοδηματικά και κοινωνικά κριτήρια, αλλά να μείνει εκτός. Το ίδιο μπορεί να συμβεί σε μια οικογένεια με παιδί με αναπηρία, σε έναν χαμηλοσυνταξιούχο ή σε μια πολύτεκνη οικογένεια. Το κράτος αναγνωρίζει ότι αυτές οι ομάδες χρειάζονται μεγαλύτερη ενίσχυση, αλλά δεν τους εξασφαλίζει ότι θα την πάρουν.
Τους προσφέρει μεγαλύτερο ποσό, μόνο εφόσον πρώτα κληρωθούν.
Η αντίφαση είναι προφανής: από τη μία αναγνωρίζεται θεσμικά η αυξημένη ανάγκη και από την άλλη η πρόσβαση στην ενίσχυση αφήνεται στην τύχη. Σαν να λέμε ότι κάποιος θεωρείται αρκετά ευάλωτος για να δικαιούται περισσότερα χρήματα, αλλά όχι αρκετά ευάλωτος ώστε να έχει εξασφαλισμένη θέση.
Το προηγούμενο των αριθμών
Η εμπειρία του 2025 δείχνει πόσο περιορισμένη μπορεί να είναι στην πράξη η εμβέλεια του προγράμματος. Τότε κατατέθηκαν περίπου 742.000 αιτήσεις, ενώ στην αρχική διαδικασία κληρώθηκαν 64.974 δικαιούχοι. Δηλαδή, λιγότεροι από ένας στους δέκα αιτούντες επιλέχθηκαν αρχικά. Από αυτούς, 10.195 ανήκαν σε ευάλωτες ομάδες και 2.315 ήταν άτομα με αναπηρία.
Αργότερα προστέθηκαν νέοι δικαιούχοι από τους πίνακες των επιλαχόντων, καθώς αξιοποιήθηκαν αδιάθετα ποσά. Τον Νοέμβριο του 2025, για παράδειγμα, εντάχθηκαν άλλοι 13.983 πολίτες στη χαμηλή περίοδο. Αυτό ήταν θετικό, αποκάλυψε όμως και ένα δεύτερο πρόβλημα: χρήματα είχαν αρχικά δεσμευτεί για δικαιούχους που τελικά δεν τα χρησιμοποίησαν, ενώ χιλιάδες άλλοι περίμεναν εκτός προγράμματος.
Στον νέο κύκλο προβλέπεται ότι η δεύτερη φάση θα καλυφθεί από τη λίστα των επιλαχόντων της αρχικής κλήρωσης και δεν θα γίνει νέα διαδικασία. Πρόκειται για μια πρακτική βελτίωση, αλλά η αρχική κατάταξη εξακολουθεί να καθορίζεται από την ίδια κλήρωση.
Αυξημένα όρια, περισσότερες αιτήσεις, ίδια αβεβαιότητα
Η διεύρυνση των εισοδηματικών κριτηρίων επιτρέπει σε περισσότερους πολίτες να υποβάλουν αίτηση. Αυτό ακούγεται κοινωνικά θετικό, αλλά χωρίς ανάλογη χρηματοδότηση μπορεί απλώς να δημιουργήσει έναν ακόμη μεγαλύτερο αριθμό υποψηφίων για περιορισμένες θέσεις.
Με άλλα λόγια, περισσότεροι θα χαρακτηρίζονται «δυνητικοί δικαιούχοι», αλλά όχι απαραίτητα πραγματικοί δικαιούχοι. Η λέξη «δυνητικοί» είναι η μικρή γραμμή κάτω από τη μεγάλη κυβερνητική εξαγγελία. Ο πολίτης πληροί τα κριτήρια, κάνει την αίτηση, περιμένει και τελικά πληροφορείται αν η κοινωνική πολιτική τον συμπεριέλαβε ή αν ο ηλεκτρονικός αριθμός του δεν στάθηκε αρκετά τυχερός.
Δικαιούχοι στα χαρτιά, αποκλεισμένοι στην πράξη
Ένα ακόμη σημείο που προκαλεί ερωτήματα είναι ο αποκλεισμός πολιτών οι οποίοι είχαν κληρωθεί στο πρόγραμμα «Τουρισμός για Όλους 2025». Οι συγκεκριμένοι δεν έχουν δικαίωμα να συμμετάσχουν στον νέο κύκλο, ακόμη και αν τελικά δεν χρησιμοποίησαν την ψηφιακή κάρτα και δεν εξαργύρωσαν ούτε ένα ευρώ από την παροχή.
Αντίστοιχα, αποκλείονται και όσοι επιλέχθηκαν ως δικαιούχοι του Κοινωνικού Τουρισμού της ΔΥΠΑ για την περίοδο 2026-2027, ανεξάρτητα και πάλι από το αν κατάφεραν ή επέλεξαν να χρησιμοποιήσουν την παροχή. Εξαίρεση προβλέπεται για τα άτομα με αναπηρία και τους γονείς παιδιών με αναπηρία σε ποσοστό 67% και άνω, όσον αφορά τη συμμετοχή τους στον προηγούμενο κύκλο του «Τουρισμός για Όλους».
ΣΧΟΛΙΑ