Συνέντευξη: Νίκος Τινός
Η σχέση με το φαγητό δεν είναι πάντα μια απλή υπόθεση. Για πολλούς ανθρώπους συνδέεται με συναισθήματα ενοχής, ντροπής, απώλειας ελέγχου και δυσκολίας αποδοχής της εικόνας του σώματός τους.
Οι Ανώνυμοι Υπερφάγοι (ΑΥ) αποτελούν μια κοινότητα αλληλοβοήθειας που απευθύνεται σε ανθρώπους οι οποίοι αντιμετωπίζουν τέτοιες δυσκολίες, προσφέροντας υποστήριξη μέσα από την ανταλλαγή προσωπικών εμπειριών.
Με αφορμή το 17ο Πανελλήνιο Συνέδριο των Ανώνυμων Υπερφάγων στην Αγριά Βόλου, το VOLITICS συνομίλησε με εκπροσώπους της κοινότητας, αναζητώντας απαντήσεις για τη δράση της, τις ανάγκες των ανθρώπων που απευθύνονται σε αυτή και την παρουσία της στη Μαγνησία.
Στη συνέντευξη συνέβαλαν η Αγγελική Κ., Πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Υπηρεσίας των Ανώνυμων Υπερφάγων, και ο Παναγιώτης Κ., Πρόεδρος της Επιτροπής Δημόσιας Πληροφόρησης.
Οι απαντήσεις δόθηκαν από τέσσερις εθελοντές του Εθνικού Συμβουλίου Υπηρεσίας, τρεις γυναίκες και έναν άνδρα, ηλικίας από 28 έως 76 ετών, οι οποίοι έχουν διατηρήσει υγιές βάρος για διάστημα από 1 έως 25 χρόνια, έπειτα από σημαντική απώλεια βάρους.
Τι ακριβώς είναι οι Ανώνυμοι Υπερφάγοι και πώς θα το εξηγούσατε σε κάποιον που ακούει για πρώτη φορά τον όρο;
Οι Ανώνυμοι Υπερφάγοι είναι μια κοινότητα ατόμων που αναρρώνουν από μη υγιείς σχέσεις με το φαγητό, την εικόνα του σώματος ή το βάρος.
Ιδρύθηκαν το 1960 στην Αμερική και σήμερα υπάρχουν περισσότερες από 6.000 ομάδες σε παγκόσμιο επίπεδο.
Σε επίπεδο νομικής οντότητας, όπου αυτό απαιτείται, για παράδειγμα σε ένα συμβόλαιο ενοικίασης χώρου, οι Ανώνυμοι Υπερφάγοι Ελλάδας διαθέτουν ένα σωματείο μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.
Υπάρχει η αίσθηση ότι η λέξη «υπερφάγος» παραπέμπει απλώς σε κάποιον που τρώει πολύ. Είναι αυτή μια λανθασμένη ή υπεραπλουστευμένη εικόνα;
Πρόκειται για μια υπεραπλουστευμένη εικόνα. Όπως αναφέραμε, οι Ανώνυμοι Υπερφάγοι απευθύνονται σε ένα πολύ ευρύ φάσμα του πληθυσμού.
Ποιοι άνθρωποι απευθύνονται συνήθως σε εσάς; Πρόκειται μόνο για ανθρώπους με υπερφαγικά επεισόδια ή και για άλλες δυσκολίες γύρω από το φαγητό και την εικόνα του σώματος;
Οι Ανώνυμοι Υπερφάγοι στηρίζουν ανθρώπους που μπορεί να αντιμετωπίζουν κάθε είδους προβλήματα με το φαγητό.
Για παράδειγμα, μπορεί να δυσκολεύονται να ακολουθήσουν τις διατροφικές οδηγίες του γιατρού ή του διατροφολόγου τους, να αντιμετωπίζουν ανορεξία, βουλιμία με ή χωρίς εμετούς, επεισόδια νυχτερινής κατανάλωσης φαγητού ή συμπεριφορές όπως το μάσημα και το φτύσιμο της τροφής.
Ενδέχεται, επίσης, να αντιμετωπίζουν δυσκολίες με την εικόνα του σώματός τους, τις οποίες προσπαθούν να διαχειριστούν μέσω υπερβολικής άσκησης, ανεπαρκούς πρόσληψης τροφής ή αποβολής της τροφής, για παράδειγμα με τη χρήση καθαρτικών.
Πώς αντιλαμβάνεται κάποιος ότι η σχέση του με το φαγητό έχει πάψει να είναι μια απλή «κακή συνήθεια» και έχει γίνει πραγματικό πρόβλημα;
Για να διαπιστώσει κάποιος εάν θα μπορούσε να βοηθηθεί από τους Ανώνυμους Υπερφάγους, μπορεί να απαντήσει στις ακόλουθες ερωτήσεις:
Τρώω όταν δεν πεινάω ή δεν τρώω όταν το σώμα μου χρειάζεται τροφή;
Κάνω υπερφαγικά επεισόδια χωρίς προφανή λόγο, μερικές φορές τρώγοντας μέχρι να σκάσω ή ακόμη και να νιώσω άρρωστος;
Έχω αισθήματα ενοχής, ντροπής ή αμηχανίας για το βάρος μου ή τον τρόπο που τρώω;
Τρώω λογικά μπροστά σε άλλους και στη συνέχεια αναπληρώνω τρώγοντας όταν είμαι μόνος ή μόνη μου;
Επηρεάζει η διατροφή μου την υγεία μου ή τον τρόπο που ζω τη ζωή μου;
Όταν τα συναισθήματά μου είναι έντονα, είτε θετικά είτε αρνητικά, πιάνω τον εαυτό μου να αναζητά φαγητό;
Οι διατροφικές μου συμπεριφορές κάνουν εμένα ή τους άλλους δυστυχισμένους;
Έχω χρησιμοποιήσει ποτέ καθαρτικά, διουρητικά, πρόκληση εμετού, υπερβολική άσκηση, χάπια δίαιτας, ενέσεις ή άλλες ιατρικές παρεμβάσεις, συμπεριλαμβανομένης της χειρουργικής επέμβασης, προσπαθώντας να ελέγξω το βάρος μου;
Νηστεύω ή περιορίζω αυστηρά την πρόσληψη τροφής για να ελέγξω το βάρος μου;
Φαντασιώνομαι πόσο καλύτερη θα ήταν η ζωή μου αν είχα διαφορετικό μέγεθος σώματος ή βάρος;
Χρειάζομαι να μασώ κάτι ή να έχω κάτι στο στόμα μου όλη την ώρα, όπως φαγητό, τσίχλες, μέντες, καραμέλες ή ποτά;
Έχω φάει ποτέ καμένο, κατεψυγμένο ή αλλοιωμένο φαγητό, φαγητό από δοχεία σε παντοπωλείο ή ακόμη και από τα σκουπίδια;
Υπάρχουν ορισμένες τροφές που δεν μπορώ να σταματήσω να τρώω αφότου πάρω την πρώτη μπουκιά;
Έχω χάσει βάρος με δίαιτα ή σε μια «περίοδο ελέγχου», μόνο και μόνο για να ακολουθήσουν περίοδοι ανεξέλεγκτης κατανάλωσης τροφής ή και αύξησης του βάρους;
Ξοδεύω υπερβολικά πολύ χρόνο σκεπτόμενος ή σκεπτόμενη το φαγητό, διαπραγματευόμενος με τον εαυτό μου αν ή τι θα φάω, σχεδιάζοντας την επόμενη δίαιτα ή πρόγραμμα σωματικής άσκησης ή μετρώντας θερμίδες;
Εάν απαντήσατε «ναι» σε μία ή περισσότερες από αυτές τις ερωτήσεις, ίσως το πρόγραμμα των Ανώνυμων Υπερφάγων μπορεί να σας βοηθήσει.
Περισσότερες πληροφορίες: Σου ταιριάζουν οι Ανώνυμοι Υπερφάγοι;
Υπάρχει ομάδα ή σταθερή παρουσία των Ανώνυμων Υπερφάγων στον Βόλο; Έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια ο αριθμός των ανθρώπων που απευθύνονται σε εσάς;
Ναι, υπάρχει σταθερή ομάδα που πραγματοποιεί συναντήσεις διά ζώσης.
Επιπλέον, τις διαδικτυακές συναντήσεις του Βόλου παρακολουθούν άνθρωποι από όλη την Ελλάδα εδώ και τρία χρόνια.
Παράλληλα, υπάρχουν μεμονωμένα άτομα που έχουν βρει ανάρρωση εδώ και πολλά χρόνια, παρακολουθώντας ομάδες σε άλλες πόλεις.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ένας άνδρας από τον Βόλο, ο οποίος διατηρεί απώλεια 100 κιλών εδώ και επτά χρόνια.
Όσο για το εάν έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια ο αριθμός των ανθρώπων που αναζητούν υποστήριξη, η απάντηση είναι ναι.
Από την εμπειρία σας στον Βόλο και τη Μαγνησία, ποιες είναι οι συχνότερες δυσκολίες που αναφέρουν όσοι αναζητούν υποστήριξη;
Οι συχνότερες δυσκολίες που αναφέρονται είναι η παχυσαρκία, η δυσκολία διατήρησης της απώλειας βάρους και η δυσκολία συμμόρφωσης με τις ιατρικές διατροφικές οδηγίες.
Βλέπετε να αλλάζουν οι ηλικίες των ανθρώπων που απευθύνονται σε εσάς; Υπάρχουν, για παράδειγμα, περισσότεροι νέοι άνθρωποι που ζητούν βοήθεια σε σχέση με παλαιότερα;
Ναι, υπάρχουν, για παράδειγμα, περισσότεροι νέοι άνθρωποι και περισσότεροι άνδρες σε σχέση με το παρελθόν.
Μάλιστα, υπάρχει πλούσιο έντυπο και ακουστικό υλικό υποστήριξης για αυτές τις δύο κατηγορίες, καθώς και ειδικές συναντήσεις αλληλοβοήθειας.
Πόσο δύσκολο είναι για έναν άνθρωπο να ζητήσει υποστήριξη όταν υπάρχει ντροπή ή φόβος ότι θα κριθεί από το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον;
Πράγματι, μπορεί να είναι δύσκολο.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια στην ελληνική κοινωνία υπάρχει ολοένα και μεγαλύτερη ενημέρωση, για παράδειγμα μέσω των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, των ιατρικών και των ψυχολογικών εταιρειών, σχετικά με το γεγονός ότι η παχυσαρκία και η ψυχαναγκαστική υπερφαγία είναι χρόνιες ασθένειες και όχι ζήτημα έλλειψης θέλησης, κακού χαρακτήρα ή αυτοπειθαρχίας.
Επομένως, μειώνονται ο φόβος και η ντροπή στον άνθρωπο που πάσχει, όπως έχει συμβεί και με άλλες ασθένειες, για παράδειγμα με τον καρκίνο ή τις ψυχικές ασθένειες, που παλαιότερα αποτελούσαν θέματα ταμπού.
Στους Ανώνυμους Υπερφάγους όλοι στηρίζονται και κανένας δεν κρίνεται.
Ποια είναι η μεγαλύτερη παρανόηση που συναντάτε από τον κόσμο σχετικά με τους Ανώνυμους Υπερφάγους;
Οι συχνότερες παρανοήσεις, οι οποίες συνήθως αλλάζουν μετά τις πρώτες επισκέψεις στους Ανώνυμους Υπερφάγους, είναι οι εξής:
ΣΧΟΛΙΑ